జాతి ఛందస్సు

కందము

Kandam Meter

కందము తెలుగులో అత్యంత ప్రసిద్ధ జాతి పద్యం. నాలుగు మాత్రల గణాలతో నడుస్తుంది; బేసి పాదాలకు 3, సరి పాదాలకు 5 గణాలు.

ప్రధాన లక్షణాలు

పాదాలు

నాలుగు పాదాలు; 1, 3 పాదాల్లో 3 గణాలు, 2, 4 పాదాల్లో 5 గణాలు.

గణాలు

నాలుగు మాత్రల గణాలు: గగ, భ, జ, స, నల.

జ గణ నియమం

బేసి గణ స్థానాల్లో జ గణం రాకూడదు; సరి పాదంలో 3వ గణం జ లేదా నల ఉండాలి.

యతి · ప్రాస

సరి పాదాల్లో 1వ, 4వ గణాల మొదటి అక్షరాలకు యతి; ప్రాస తప్పనిసరి; పాదాంతం గురువు.

గణ నిర్మాణం

గగ (UU) · భ (UII) · జ (IUI) · స (IIU) · నల (IIII)
బేసి పాదం: 3 గణాలు · సరి పాదం: 5 గణాలు

ఎలా పరిశీలించాలి?

  1. పద్యాన్ని పాదాలుగా విడగొట్టాలి.
  2. అక్షరాలను గురు–లఘువులుగా గుర్తించాలి.
  3. వాటిని గణాలుగా విభజించాలి.
  4. గణ క్రమం, యతి, ప్రాస సరిపోతున్నాయో చూడాలి.