శబ్దాలంకారాలు
వృత్త్యనుప్రాస
ఒకే హల్లు పలుమార్లు ఆవృత్తి కావడం. ఉదా: చిరు చిరు నవ్వుల చిన్నారి.
ఛేకానుప్రాస
ఒకటి లేదా అంతకంటే ఎక్కువ హల్లులు అవే క్రమంలో వెంటనే పునరావృత్తం కావడం.
అంత్యానుప్రాస
పాదాల చివర ఒకే అక్షరం లేదా ధ్వని పునరావృత్తం కావడం.
యమకం
ఒకే శబ్దం భిన్న అర్థాలతో మళ్లీ రావడం. ఉదా: లేమా! దనుజుల గెలువగలేమా?
ముక్తపదగ్రస్తం
ముందు పాదం చివరి పదాన్ని తరువాతి పాదం మొదట తీసుకోవడం.
లాటానుప్రాస
శబ్దార్థాలు ఒకటే అయినా తాత్పర్య భేదంతో పదాల ఆవృత్తి.
అర్థాలంకారాలు
ఉపమాలంకారం
ఒక వస్తువును మరొకదానితో పోల్చడం. ఉదా: ఆమె ముఖం చంద్రుని వలె ప్రకాశిస్తోంది.
రూపకాలంకారం
ఉపమేయం, ఉపమానం రెండూ ఒకటే అన్నట్లుగా చెప్పడం. ఉదా: ముఖ చంద్రుడు.
ఉత్ప్రేక్ష
ఒక వస్తువును మరొకటిగా ఊహించి వర్ణించడం. ఉదా: ఆమె ముఖం చంద్రుడో అన్నట్లుంది.
అతిశయోక్తి
వాస్తవ పరిమితిని మించి గొప్పగా వర్ణించడం. ఉదా: ఆకాశాన్ని అంటే భవనం.
శ్లేష
ఒకే పదం నుంచి ఒకటి కంటే ఎక్కువ అర్థాలు ధ్వనించడం.
స్వభావోక్తి
వస్తువు లేదా జీవి సహజ స్వభావాన్ని ఉన్నదున్నట్లుగా వర్ణించడం.
దృష్టాంతం
ఒక విషయాన్ని తగిన ఉదాహరణతో స్పష్టంగా సమర్థించడం.
వ్యతిరేకం
పోల్చిన వస్తువుకంటే వర్ణించే వస్తువే గొప్పదని చెప్పడం.
అలంకారం ఎలా గుర్తించాలి?
ముందుగా సౌందర్యం శబ్ద పునరావృత్తి వల్ల వచ్చిందా, భావ పోలిక వల్ల వచ్చిందా చూడాలి. ధ్వని ప్రధానమైతే శబ్దాలంకారం; పోలిక, ఊహ, అతిశయం లేదా ద్వంద్వార్థం ప్రధానమైతే అర్థాలంకారం.