Chandas · ఛందస్సు

గురు లఘు విశ్లేషణ

తెలుగు కవితలకు సహాయకారి

గురువా? లఘువా? వెంటనే తెలుసుకోండి!

వివరాలకు టిప్ చూడండి.

బంద్ల తారకేశ్ ఫోటో
💬 ఏఐ ఛాట్వెంటనే సమాధానం
📈 Market PlusStock Market
🎨 ArtsCreative Studio
📚 HindiaMadhvi Hindi Tuition

మీ కవిత/పద్య ప్రక్రియను / మాత్రా ఛందస్సు గుర్తిస్తుంది— ఉదాహరణకు నానీ, నానో, గజల్, ముత్యాలహారం, రెక్కలు, ద్విపద, రుబాయి, హైకూ…

A small instrument for poets · కవుల కోసం

ఛందస్సు సహాయకుడు · AI ఛాట్గురు లఘు, గణాలు, పద్య ప్రక్రియల గురించి ఏదైనా అడగండి — వెంటనే సమాధానం.
దీర్ఘ స్వరం → గురు
Long Vowel → Guru

దీర్ఘ స్వరం ఉంటే గురు:

ఆఈఊఏఐఓఔ

అరుదుగా వాడే ౠ, ౡ కూడా దీర్ఘ స్వరాలే. గురువు (U) = రెండు మాత్రలు.

పొల్లు హల్లుతో ముగిసిన అక్షరం గురువు: కన్ = U; న్‌ను విడిగా లెక్కించరు.

హ్రస్వ స్వరం → లఘువు
Short Vowel → Laghu

హ్రస్వ స్వరాలు ఉన్న అక్షరాలు సాధారణంగా లఘువు; ం / ః ఉన్నప్పుడు లేదా సంయుక్తాక్షరం ముందు గురువు అవుతాయి:

అఇఉఋఌఎఒ
అనుస్వారం / విసర్గ → గురు
Anusvara / Visarga → Guru

ఏ లఘు అక్షరానికైనా అనుస్వారం (ం) లేదా విసర్గ (ః) వస్తే ఆ అక్షరం గురుగా పరిగణించబడుతుంది.

కందుఃఖం
ద్విత్వ / సంయుక్తాక్షరం ముందు → గురు
Before a Double / Conjunct → Guru

ద్విత్వాక్షరం లేదా సంయుక్తాక్షరం ముందు ఉన్న హ్రస్వాక్షరం సాధారణంగా గురువు అవుతుంది; సంయుక్తాక్షరమే తప్పనిసరిగా గురువు కాదు. అక్క = అ (U) + క్క (I); మంత్రి = మం (U) + త్రి (I).

అక్కమంత్రి

లఘువు (I) = ఒక మాత్ర. పాదాంత లఘువును కొన్ని ఛందస్సుల్లో నియమం అనుమతించినప్పుడు మాత్రమే గురువుగా స్వీకరిస్తారు; ప్రతిచోటా కాదు.

సూర్య గణములు
Surya · 2
  • నIII
  • హ (గల)UI
ఇంద్ర గణములు
Indra · 6
  • నలIIII
  • నగIIIU
  • సలIIUI
  • భUII
  • రUIU
  • తUUI
చంద్ర గణములు
Chandra · 14
  • భలUIII
  • భగUIIU
  • రలUIUI
  • రగUIUU
  • తలUUII
  • తగUUIU
  • మలUUUI
  • నలలIIIII
  • నలగ (నవ)IIIIU
  • నగల (నహ)IIIUI
  • నగగIIIUU
  • సలలIIUII
  • సలగ (సవ)IIUIU
  • సగల (సహ)IIUUI
యమాతారాజభానసలగం
The Mnemonic

ఛందస్సులో త్రికాక్షర గణాలను గుర్తుంచుకోవడానికి ఉపయోగించే సూత్రం. ప్రతి అక్షరం నుండి మొదలుపెట్టి వరుసగా మూడు అక్షరాల గురు-లఘు అమరికే ఆ గణం రూపం. చివరి 'ల', 'గ' ఒక్క అక్షర గణాలు.

య గణం
Ya Gaṇa
యI
మాU
తాU
ఆది లఘువు
మ గణం
Ma Gaṇa
మాU
తాU
రాU
మూడు గురువులు
త గణం
Ta Gaṇa
తాU
రాU
జI
అంత్య లఘువు
ర గణం
Ra Gaṇa
రాU
జI
భాU
మధ్య లఘువు
జ గణం
Ja Gaṇa
జI
భాU
నI
మధ్య గురువు
భ గణం
Bha Gaṇa
భాU
నI
సI
ఆది గురువు
న గణం
Na Gaṇa
నI
సI
లI
మూడు లఘువులు
స గణం
Sa Gaṇa
సI
లI
గంU
అంత్య గురువు
ల (లఘువు)
La (Laghu)
లI
ఒక లఘువు
గ (గురువు)
Ga (Guru)
గంU
ఒక గురువు
Uగురువు (రెండు మాత్రలు)Iలఘువు (ఒక మాత్ర)

తెలుగు మినీ కవితా ప్రక్రియలు — ప్రతిదాని పంక్తుల సంఖ్య, నియమం ఇక్కడ చూడండి. మీ కవితను పైన విశ్లేషించగా ఏ ప్రక్రియకు సరిపోతుందో యాప్ చెబుతుంది.

నానీలు
Naaneelu
4 పంక్తులు
మొత్తం 20–25 అక్షరాలు; 6+8+8+6 అక్షరాల చుట్టూ.
రెక్కలు
Rekkalu
2 పంక్తులు
సంక్షిప్త భావ ప్రకటన — రెండు పంక్తుల్లో పూర్తి భావం.
మెరుపులు
Merupulu
2 పంక్తులు
పదునైన భావం, ఆశ్చర్యంతో ముగింపు.
చుక్కలు
Chukkalu
3 పంక్తులు
అతి చిన్న భావం — మూడు చిన్న పంక్తులు.
వ్యంజకాలు
Vyanjakalu
4 పంక్తులు
నాలుగు పంక్తులు; ఒక్కో పంక్తిలో 2–4 పదాలు.
నానో
Naano
2–8 పంక్తులు
ఒక్కో పంక్తిలో 1–2 పదాలు మాత్రమే.
సమ్మోహనాలు
Sammohanaalu
2–4 పంక్తులు
ఒక్కో పంక్తిలో 2–5 పదాలు; మోహనీయ భావం.
రుబాయీ
Rubai
4 పంక్తులు
నాలుగు పంక్తులు; 1, 2, 4 పంక్తులకు అంత్యప్రాస.
హైకూ
Haiku
3 పంక్తులు
5-7-5 అక్షరాల అమరిక; ప్రకృతి భావం.
ద్విపద
Dvipada
2 పంక్తులు
రెండు పంక్తులు; అంత్యప్రాస తప్పనిసరి.
రగడ
Ragada
4 పాదాలు
పాల్కురికి సోమనాథుని రగడలు — లయబద్ధ నాలుగు పాదాలు.
రవ్వలు
Ravvalu
3 పంక్తులు
మూడు పంక్తుల సంక్షిప్త ప్రక్రియ.
ప్రపంచకాలు
Prapanchakalu
5 పంక్తులు
ఐదు పంక్తుల విస్తృత మినీ ప్రక్రియ.
సెవెన్లింగ్
Sevenling
7 పంక్తులు
ఏడు పంక్తులు; మొదటి మూడిట్లో మూడు అంశాలు.
త్రిపది
Thripadi
3 పాదాలు
సర్వజ్ఞ త్రిపది — మూడు పాదాల దేశీ ప్రక్రియ.
కుందలమ్మ పదాలు
Kundalamma Padalu
4 పాదాలు
శతక / దేశీ ప్రక్రియ — నాలుగు పాదాలు.
షాడోలు
Shadowlu
4 పంక్తులు
మొదటి మూడు పంక్తులు 1–2 పదాలు; అంత్యప్రాస; నాలుగోది ముగింపు.
కైతికాలు
Kaitikalu
4 పంక్తులు
గోస్కుల రమేష్ ప్రవేశపెట్టిన మినీ ప్రక్రియ (2018).
మొగ్గలు
Moggalu
2 పంక్తులు
మొగ్గలా వికసించే సంక్షిప్త భావం.
ముత్యాలహారం
Mutyalaharam
హారం వలె
ముత్యాల హారంలా అమరిన పదాల వరుస.
చతుష్పది
Chatushpadi
4 పాదాలు
నాలుగు పాదాల ప్రక్రియ.
సిసింద్రీలు
Sisindrelu
చిన్న పంక్తులు
శిశువుల మాటల్లాంటి ముద్దొచ్చే క్లుప్త ప్రక్రియ.
తుకీలు
Tukeelu
చిన్న పంక్తులు
తుక్కుల మాటల్లా సాగే సంక్షిప్త ప్రక్రియ.

కావ్యంలో అందాన్ని పెంచే భాషా ప్రయోగాలే అలంకారాలు. ఇవి రెండు రకాలు — శబ్దాలంకారాలు (శబ్ద సౌందర్యం) మరియు అర్థాలంకారాలు (అర్థ సౌందర్యం).

శబ్దాలంకారాలు
Shabdalankaralu · Sound-based
  • వృత్త్యనుప్రాస
    ఒకే హల్లు అనేకసార్లు ఆవృత్తి. ఉదా: 'చిరు చిరు నవ్వుల చిన్నారి'.
  • ఛేకానుప్రాస
    అర్థ భేదంతో ఒకే పదం రెండుసార్లు వరుసగా. ఉదా: 'కమలములు కమలములు'.
  • లాటానుప్రాస
    ఒకే అర్థమున్న పదాలు తాత్పర్య భేదంతో ఆవృత్తి.
  • అంత్యానుప్రాస
    పాదాంతంలో ఒకే అక్షరం/పదం పునరావృత్తి (ప్రాస).
  • యమకం
    ఒకే శబ్దం భిన్నార్థాలతో ఆవృత్తి. ఉదా: 'లేమా! దనుజుల గెలువగలేమా?'.
  • ముక్తపదగ్రస్తం
    ముందు పాదాంతంలోని పదాన్ని తరువాతి పాదంలో మొదట తీసుకోవడం.
అర్థాలంకారాలు
Arthalankaralu · Meaning-based
  • ఉపమాలంకారం
    ఒక వస్తువును మరొక వస్తువుతో పోల్చడం. ఉదా: 'ఆమె ముఖం చంద్రుని వలె ప్రకాశిస్తోంది'.
  • ఉత్ప్రేక్షాలంకారం
    ఉపమేయాన్ని ఉపమానంగా ఊహించడం. ఉదా: 'ఆమె ముఖం చంద్రుడో అన్నట్లుంది'.
  • రూపకాలంకారం
    ఉపమేయ ఉపమానాలకు అభేదం. ఉదా: 'ముఖ చంద్రుడు'.
  • అతిశయోక్తి
    వాస్తవాన్ని మించి వర్ణించడం. ఉదా: 'ఆకాశాన్ని అంటే భవనం'.
  • శ్లేషాలంకారం
    ఒకే పదంలో అనేక అర్థాలు ధ్వనించడం.
  • స్వభావోక్తి
    వస్తు స్వభావాన్ని ఉన్నదున్నట్లుగా వర్ణించడం.
  • అర్థాంతరన్యాసం
    విశేష విషయాన్ని సామాన్య విషయంతో (లేదా విపర్యయం) సమర్థించడం.
  • దృష్టాంతాలంకారం
    ఒక విషయాన్ని దృష్టాంతం (ఉదాహరణ) ద్వారా స్పష్టపరచడం.
  • వ్యతిరేకాలంకారం
    ఉపమేయం ఉపమానం కంటే అధికం అని చెప్పడం.
2 లేదా 4 పంక్తులు
Two or Four Lines

మెరుపు రెండు లేదా నాలుగు పంక్తుల సూక్ష్మ కవిత. మొదటి పంక్తులు దృశ్యాన్ని చూపిస్తే, చివరి పంక్తి మెరుపులా ఆశ్చర్యం కలిగిస్తుంది.

10 – 16 అక్షరాలు
10 – 16 Syllables

రెండు పంక్తుల్లోని మొత్తం అక్షరాల సంఖ్య 10 నుండి 16 మధ్య ఉండాలి. క్లుప్తత మెరుపు ప్రక్రియ ప్రధాన లక్షణం.

మెరుపు · ఆశ్చర్యం
Flash & Surprise

ముగింపులో అనుకోని మెరుపు — చమత్కారం, వ్యంగ్యం, లేదా తాత్త్విక ఆలోచన — పాఠకుని మదిలో ఒక్కసారిగా మెరిసిపోవాలి.

ఛందో నియమాలు లేవు
No Strict Prosody

యతి, ప్రాస, గణ నియమాలు లేవు. ఇది డా. ఎన్. గోపి ప్రవేశపెట్టిన ఆధునిక వచన మినీ ప్రక్రియ — భావమే ప్రధానం.

ఉదాహరణ · Example

విత్తనం నాటితే

భవిష్యత్తు మొలుస్తుంది